SẢN XUẤT VÀ SỬ DỤNG

NGUYÊN VẬT LIỆU BỀN VỮNG

NGÀNH NGUYÊN VẬT LIỆU VIỆT NAM

CẦN NHIỀU HƠN NỮA SỰ QUAN TÂM

Nguyên vật liệu truyền thống đã và đang gây nên tác động tiêu cực tới con người và môi trường về nhiều mặt. Hãy nhìn vào những con số đáng báo động: ước tính có khoảng 3,1 triệu tấn chất thải nhựa thải ra trên đất liền mỗi năm và lượng rác thải đổ ra đại dương từ 0,28 đến 0,73 triệu tấn tại Việt Nam, 36.036 hộp xốp dùng một lần được sử dụng chỉ trong 21 ngày tại một trạm cách ly y tế tại TP HCM, 0,5 triệu tấn khí CO2 sinh ra từ quá trình sản xuất 1 tỷ viên gạch nung đất sét, hơn 1 triệu héc-ta đất trồng trọt tại Tây Nguyên xuống cấp, bạc màu vì sử dụng phân bón hóa học quá mức,... Không chỉ tác động xấu đến môi trường, gây ô nhiễm đất, giảm chất lượng không khí, giảm năng suất trồng trọt,... những nguyên vật liệu này còn có hại cho sức khỏe con người, khi chúng có thể gây nên hiện tượng nhiễm hạt vi nhựa và các chất độc hại, bệnh liên quan đến hệ hô hấp, ngộ độc thực phẩm, hay thậm chí là ung thư. Bởi vậy, xã hội cần những loại nguyên vật liệu mới, bền vững và bảo vệ môi trường. Đó là những chất liệu không chỉ thân thiện với môi trường trong suốt quá trình sản xuất và sử dụng mà còn an toàn cho sức khỏe của con người. Hiện nay, phần lớn khách hàng đã có ý thức về ảnh hưởng tiêu cực của những sản phẩm gây ô nhiễm môi trường, nhưng nhiều cá nhân vẫn muốn duy trì thói quen này, hoặc muốn cố gắng thay đổi nhưng lại chưa có giải pháp thay thế phù hợp.

RÀO CẢN TRONG SẢN XUẤT

VÀ SỬ DỤNG NGUYÊN VẬT LIỆU BỀN VỮNG

Sản phẩm được sản xuất từ nguyên vật liệu bền vững có an toàn cho người sử dụng, thân thiện với môi trường, tuy nhiên, chúng có chi phí sản xuất và giá thành cao hơn các sản phẩm truyền thống. Thêm vào đó, Việt Nam vẫn đang nằm trong nhóm nền kinh tế có mức thu nhập trung bình thấp, giá cả trở thành một trong những rào cản cho người tiêu dùng Việt trong việc tiếp cận sản phẩm xanh, thân thiện với môi trường.

Các sản phẩm bền vững có quy trình sản xuất phức tạp với yêu cầu khắt khe về mặt kỹ thuật. Không chỉ đòi hỏi đội ngũ sản xuất thành thạo kỹ thuật sản xuất mới, một số sản phẩm còn yêu cầu áp dụng những công nghệ chuyên dụng do tính đặc thù của nguyên vật liệu.

Trong nhiều thập kỷ trước, các sản phẩm từ bao bì nhựa và túi ni - lông được ưu tiên lựa chọn nhờ sự tiện lợi và giá thành rẻ. Những thói quen tiêu dùng nhanh được duy trì trong thời gian dài đã và đang trở thành rào cản trong phát triển tiêu dùng bền vững. Tuy nhiên, Việt Nam đang từng bước thay đổi và hướng đến thói quen sống xanh, sạch và lành mạnh hơn. Điển hình là ngành hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) khuyến khích đẩy mạnh sử dụng nhựa tái chế, nguyên liệu bao bì tái chế và tự phân hủy, thay đổi theo hướng bền vững.

Nhu cầu thị trường của các sản phẩm làm từ nguyên liệu bền vững chưa cao, thêm vào đó, các đơn vị sản xuất thường có quy mô nhỏ. Vì vậy, các sản phẩm thân thiện với môi trường được đánh giá thiếu tính đa dạng về số lượng và mẫu mã, gây ra khó khăn cho khách hàng trong việc chọn lựa.

HƯỚNG ĐI NÀO CHO NHỮNG Ý TƯỞNG KHỞI NGHIỆP
NGUYÊN VẬT LIỆU BỀN VỮNG

MÔ HÌNH ĐẨY MẠNH VÀ TỐI ƯU HÓA
VIỆC SỬ DỤNG NGUYÊN LIỆU BỀN VỮNG
TRONG QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT SẢN PHẨM

Một trong những hướng phát triển tiềm năng là sản xuất sản phẩm từ nguồn nguyên vật liệu bền vững sẵn có trong tự nhiên có thể tái tạo dễ dàng, các chất thải công nghiệp hoặc trong đời sống tiêu dùng, từ đó giảm thiểu tối đa phát tán chất thải trong quá trình sản xuất sản phẩm. Đã có rất nhiều mô hình tận dụng được những nguyên vật liệu bền vững như: Startup ShoeX của founder Lê Thanh với sản phẩm giày từ bã cà phê thân thiện với môi trường, đảm bảo an toàn sức khỏe, thơm mùi cà phê tự nhiên, chống tia UV và kháng khuẩn, kháng nước. Hay với EQUO của Marina Tran-Vu, ống hút, dao nĩa, tote bag, hộp khay từ nguyên liệu tự nhiên cỏ bàng, gạo, dừa, mía,... là những giải pháp tiện lợi thay thế cho đồ nhựa dùng một lần. Ngoài ra EQUO đã cho ra một sản phẩm rất độc đáo - bút chì mầm cây có thể trồng thành cây sau khi không sử dụng.

ỨNG DỤNG KHOA HỌC CÔNG NGHỆ
ĐỂ PHÁT TRIỂN NHỮNG NGUYÊN VẬT LIỆU BỀN VỮNG
CÓ TÍNH THỰC TẾ CAO

Đẩy mạnh tìm kiếm và khai phá ra những nguyên vật liệu bền vững mới là lĩnh vực có tính nền tảng, với mục đích tạo ra các nguyên vật liệu đầu vào bền vững cho hoạt động sản xuất, giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực lên môi trường. Khởi nghiệp nguyên vật liệu bền vững cần chinh phục được những thách thức lớn trong việc nghiên cứu và triển khai các quy trình khoa học, công nghệ tiên tiến, các phương pháp chế tạo, xử lý nguyên vật liệu. Từ đó thu được nguyên vật liệu mới có đặc tính ưu việt hơn, đồng thời cân đối được chi phí để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của con người.
Như những tấm nhựa ép của PLASTICPeople tạo ra bởi Nestor Catalan và Nano Morante đã trở thành một đột phá về cách thức xử lý nhựa và về nguyên liệu làm ra những sản phẩm nội thất, vật liệu xây dựng khác biệt. Startup Nano Life của anh Lê Minh Tuấn với công nghệ sản xuất graphene từ mỡ động vật tái chế đã góp phần xử lý chất thải hữu cơ, mang graphene - “vật liệu của tương lai” đến gần hơn các doanh nghiệp ở mức giá chỉ bằng 20% so với thông thường. Qua đó, có thể thấy rằng, không có một giới hạn nào cho những ý tưởng khởi nghiệp nguyên vật liệu bền vững.

  1. Nguyễn Minh Thanh (2021). “Cảnh báo về môi trường sau đại dịch”, Báo Người lao động, https://nld.com.vn/ban-doc/canh-bao-ve-moi-truong-sau-dai-dich-20210612090521841.htm, truy cập ngày 28/07/2022.
  2. Phong Quang (2022). “Ô nhiễm khói, bụi Ximăng Tuyên Quang: Quá sức chịu đựng người dân”, Báo Lao động, https://laodong.vn/moi-truong/o-nhiem-khoi-bui-ximang-tuyen-quang-qua-suc-chiu-dung-nguoi-dan-1034733.ldo, truy cập ngày 28/07/2022.
  3. Trương Hồng (2020). “Trên 1,1 triệu ha đất nông nghiệp Tây Nguyên đã bị thoái hóa nặng”, Nông nghiệp Việt Nam, https://nongnghiep.vn/tren-11-trieu-ha-dat-nong-nghiep-tay-nguyen-da-bi-thoai-hoa-nang-d277963.html, truy cập ngày 28/07/2022.
  4. Hải Phong (2021). “Xu hướng phát triển vật liệu xanh ở Việt Nam”, Báo Đầu tư, https://baodautu.vn/batdongsan/xu-huong-phat-trien-vat-lieu-xanh-o-viet-nam-d144780.html, truy cập ngày 25/07/2022. 
  5. Như Quỳnh (2022). “Việt Nam thải 3,1 triệu tấn rác thải nhựa ra môi trường mỗi năm”, VnExpress, https://vnexpress.net/viet-nam-thai-3-1-trieu-tan-rac-thai-nhua-ra-moi-truong-moi-nam-4491989.html#:~:text=Th%E1%BB%91ng%20k%C3%AA%20c%E1%BB%A7a%20Ng%C3%A2n%20h%C3%A0ng,%C4%91%E1%BA%BFn%200%2C73%20tri%E1%BB%87u%20t%E1%BA%A5n, truy cập ngày 26/07/2022.
  6. TTXVN (2022). “OECD: Chỉ 9% rác thải nhựa được tái chế trên toàn thế giới trong 2021”, Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương, https://moit.gov.vn/bao-ve-moi-truong/oecd-chi-9-rac-thai-nhua-duoc-tai-che-tren-toan-the-gioi-trong-2021.html, truy cập ngày 26/07/2022.
  7. Hà Ánh (2020). “Xu hướng sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường”, Kinh tế đô thị, https://kinhtedothi.vn/xu-huong-su-dung-vat-lieu-than-thien-voi-moi-truong.html,truy cập ngày 28/07/2022.
  8. TTXVN (2022). “Xu hướng tiêu dùng thay đổi và định hình thị trường hậu đại dịch COVID-19, https://ncov.vnanet.vn/tin-tuc/xu-huong-tieu-dung-thay-doi-va-dinh-hinh-thi-truong-hau-dai-dich-covid-19/e3f0da6c-1510-427e-a2a7-89102ac15036 , truy cập ngày 28/07/2022.
  9. Hiệp Hằng (2021). “Hướng tới nguồn nguyên vật liệu bền vững”, Hà Nội mới

http://hanoimoi.com.vn/tin-tuc/Khoa-hoc/1015754/huong-toi-nguon-nguyen-vat-lieu-ben-vung , truy cập ngày 28/07/2022.

Hoài Chung (2021). “Ngành công nghiệp vật liệu tại Việt Nam nhiều tiềm năng nhưng thiếu nguồn lực), Trang thông tin điện tử Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, https://vnuhcm.edu.vn/su-kien_33356864/nganh-cong-nghiep-vat-lieu-tai-viet-nam-nhieu-tiem-nang-nhung-thieu-nguon-luc/333631326864.html ,truy cập ngày 28/07/2022.

Phan Linh (2021), “Sự cần thiết phát triển ngành công nghiệp vật liệu”, Bộ Công Thương Việt Nam, Cổng thông tin điện tử Bộ Công thương https://moit.gov.vn/tin-tuc/phat-trien-cong-nghiep/su-can-thiet-phat-trien-nganh-cong-nghiep-vat-lieu.html, truy cập ngày 25/07/2022.

An Nhiên (2020). “Hai startup Việt sản xuất giày từ nguyên liệu tái chế”, Văn phòng sản xuất và tiêu dùng bền vững, http://www.scp.gov.vn/tin-tuc/t11604/hai-startup-viet-san-xuat-giay-tu-nguyen-lieu-tai-che.html, truy cập ngày 25/07/2022

“Xu hướng tiêu dùng xanh thúc đẩy khởi nghiệp bền vững” (2022), Vnexpress, https://vnexpress.net/xu-huong-tieu-dung-xanh-thuc-day-khoi-nghiep-ben-vung-4476504.html, truy cập ngày 25/07/2022

Việt Hưng (2020). “Khởi nghiệp từ vật liệu của tương lai”, Dân Việt, https://etime.danviet.vn/khoi-nghiep-tu-vat-lieu-cua-tuong-lai-20200929073316886.htm, truy cập ngày 25/7/2022

Uyên Đỗ (2021). “PLASTICPeople: Tạo tác nội thất đương đại từ ‘nhựa chết’”, Saigoneer, https://saigoneer.com/vn/vietnam-environment/17082-plasticpeople-t%E1%BA%A1o-t%C3%A1c-n%E1%BB%99i-th%E1%BA%A5t-%C4%91%C6%B0%C6%A1ng-%C4%91%E1%BA%A1i-t%E1%BB%AB-nh%E1%BB%B1a-ch%E1%BA%BFt, truy cập ngày 25/7/2022

Hoài Dương (2019). “Những startup “chơi trội” trong “làng khởi nghiệp” gây ấn tượng xuất phát từ việc bảo vệ môi trường”, tạp chí điện tử Kinh tế Chứng Khoán Việt Nam,<https://kinhtechungkhoan.vn/nhung-startup-choi-troi-trong-lang-khoi-nghiep-gay-an-tuong-xuat-phat-tu-viec-bao-ve-moi-truong-46821.html>, truy cập ngày 26/7/2022